بازارها و آثار گفته شده ، در مناطق مختلف شهر ، بازارها و اماكن عمومى متعددى وجود داشت كه براى مقاصد بازرگانى تأسيس شده بودند . هريك از بازارها اختصاص به يك نوع كالاى تجارتى داشت . در بعضى از آنها ، كالاهايى از قبيل دارو ، طوطى ، خاك طلا كه كاروانها از حبشه مىآوردند ، سنگهاى قيمتى و پارچه‌هاى كتانى ظريف وجود داشت . در شهر ، صنعتگران و سوداگران بسيارى وجود داشت . حجره‌ها يا كارگاهها اغلب در خيابانى بود كه از باب النصر تا باب زويله امتداد داشت . در اين خيابان ، اغلب ، اشراف و اعيان شهر در رفت‌وآمد بودند . بعلاوه مدارسى در اين خيابان بود كه وسعت ، ارتفاع و تزيينات بناى آنها قابل تحسين بود . [ اكنون بعضى از آنها وجود دارد ] ، مساجد بزرگ و زيبا و نيز گرمابه‌هايى در اين خيابان بود كه معماران در ساختن آنها هنرمندى بسيار به كار برده بودند . « 1 » اسكندريه از ديگر شهرهاى مصر سفلى و ضمنا بزرگترين بندر مصر در ساحل مديترانه است كه اسكندر آن را در 323 ق . م تأسيس كرد . در محل اين شهر ، پيش از تأسيس ، شهر مصرى را كوته « 2 » قرار داشت و مدتها ، در زبان محلى ( قبطى مصر ) شهر اسكندريه را به اين نام مىخواندند . در تقسيم مملكت اسكندر ميان سردارانش ، مصر سهم بطلميوس سوتر شد و تا زمانى كه روميان اين سرزمين را مسخّر كردند ، در تصرف سلسله بطالسه بود . سوتر ، اسكندريه را پايتخت خود قرار داد و در اين شهر مركزى علمى به نام موسئوم « 3 » ( موزه ) تأسيس كرد كه در واقع دانشگاهى يونانى به شمار مىرفت و با مدارس قديم آتن رقابت مىكرد . سوتر در كنار اين موزه ، كتابخانه‌اى نيز بنا كرد كه ظاهرا بزرگترين كتابخانهء جهان باستان بوده است . « 4 » اين كتابخانه به انضمام كتابخانهء سراپيون « 5 » ( در شهر اسكندريه ) حدود 700 هزار مجلد كتاب داشت . كتابخانهء اسكندريه بعد از ورود قيصر در 47 م به فرمان او سوخته شد و باز به ايجاد آن همت گماشتند ، و

--> ( 1 ) . همان ؛ ص 158 - 159 . ( 2 ) . Rakote ( 3 ) . Museum ( 4 ) . انتقال علوم يونانى به عالم اسلامى ؛ ص 32 - 33 . ( 5 ) . Serapeion